دستورهایی با عمر 2500 سال

گل نبشته های باروی تخت جمشید که 1783 لوح از آن ها که هشتم مهر سال جاری پس از 84 سال از موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو با پیگیری های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و با همکاری معاونت حقوقی ریاست جمهوری به کشور بازگردانده شد، حاوی اطلاعات جذاب و منحصربه فردی است.

دستورهایی با عمر 2500 سال

بر اساس مطالعات پژوهشگران متن تعدادی از این الواح به نامه ها یا دستورهای کتبی اختصاص دارد؛ این نامه ها ازجمله روشنگرترین اسناد در بایگانی باروی تخت جمشید به شمار می رود، چراکه اغلب به مسائلی ویژه، اضطراری یا غیرمعمول در معنای گسترده آن مربوط می شود. دستورات کتبی بسیاری از طرف (پرنکه سرپرست نظام اقتصادی تخت جمشید) و به احتمال زیاد (شهرب پارس هخامنشی) یا توسط قائم مقام او (زیشویش) صادرشده اند. برخلاف بسیاری از متون بایگانی باروی تخت جمشید، دستورات صادرشده از سوی پرنکه و زیشویش، نخست به آرامی پیش نویس شده و سپس به عیلامی نگاشته و به گیرنده نامه ارسال شده است.

الواح باروی تخت جمشید از سال 1935 تا 2019 به مدت 84 سال برای انجام پژوهش نزد موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو به امانت سپرده شد و بخشی از آن نیز هنوز در حال آماده سازی برای بازگشت است. اسنادی که در نوع خود بی نظیر و حاوی اطلاعات ارزشمند از ناگفته های تاریخی در زمان داریوش اول بود. شخصیت منحصربه فرد و تأثیرگذار داریوش و اسناد مربوط به او همواره موردتوجه خاص باستان شناسان، مورخان، زبان شناسان و بسیاری دیگر از پژوهشگران در حوزه های مختلف بوده است؛ چراکه به قول ژان پرو باستان شناسان فرانسوی به نوعی هویت دهنده بخش مهمی از تاریخ دوره هخامنشی است.

الواح بارو در اواسط حکومت داریوش اول و در بازه زمانی 509-493 پیش از میلاد نوشته و مهر شده اند. آن ها در شهرها، روستاها، انبارهای محروس و ایستگاه های بین راهی استان فارس امروزی و بخش هایی از خوزستان تدوین شده است. این الواح پس از گردآوری در تخت جمشید مورد پردازش قرار گرفتند. بیشتر آن ها شامل گزارش هایی درباره مایحتاج اساسی زندگی خوراک و نوشیدنی است و اطلاعاتی درباره نحوه انتقال، ذخیره و توزیع جو و گندم، میوه، ماکیان و حیوانات اهلی از سوی سازمانی پیچیده برای پشتیبانی از کارگران، صنعتگران، مقامات، مسافران، پادشاه، دربار و فعالیت های دینی آن زمان در اختیار ما قرار می دهد.

بایگانی باروی تخت جمشید به دلیل اندازه و پیچیدگی که دارد موجب غنای فراوان اطلاعات حاصله می شود، همچنین انسجام و کمال آن به عنوان یک مجموعه بکر کاوش شده در میان سایر مجموعه مدارک باستانی برجسته است. درواقع این مجموعه هرگز تقسیم و پراکنده نشده و همواره به عنوان یک اثر باستانی واحد موردمطالعه قرارگرفته است.

الواح بارو با محتوای ساده و نظام پیچیده شان، تبدیل به مهم ترین منبع جدید اطلاعات درباره دوره اوج قدرت شاهنشاهی هخامنشی یعنی فرمانروایی داریوش اول شده اند؛ زمانی که سرزمین هایی از مصر تا آسیای مرکزی و از سند تا مدیترانه را تحت سیطره خود داشته است.

اسناد پروژه بایگانی باروی تخت جمشید شامل تصاویر متعارف، تصاویر با وضوح بالا و تصاویر پویا، ویرایش های مقدماتی متون و مقابله شده از متون مشخص، فهرست اصطلاحات و تحلیل های دستوری، ترسیم مهرها، شناسایی مهرهای جدید و گزارش هایی درباره کاربرد آن ها است. در حال حاضر مجموع متون ویرایش شده آرامی حدود 840 عدد و شمار مهرهای صورت برداری شده به بیش از 4هزار می رسد.

نامه ها یا به طور دقیق تر دستورهای کتبی ازجمله روشنگرترین اسناد در بایگانی باروی تخت جمشید هستند، چراکه اغلب به مسائلی ویژه، اضطراری یا غیرمعمول در معنای گسترده آن مربوط می شوند. دستورات کتبی بسیاری از طرف پرنکه سرپرست نظام اقتصادی تخت جمشید و به احتمال زیاد شهرب پارس هخامنشی یا توسط قائم مقام او زیشویش صادرشده اند. برخلاف بسیاری از متون بایگانی باروی تخت جمشید، دستورات صادرشده از سوی پرنکه و زیشویش، نخست به زبان آرامی پیش نویس شده و سپس به عیلامی نگاشته و به گیرنده نامه ارسال شده است؛ از این نامه ها، تنها نسخه های ممهور عیلامی برجای مانده و پیش نویس های آرامی که در اداره سرپرست یا قائم مقام او بایگانی شده بودند، از میان رفته است، چراکه اسناد مزبور بر پوست حیوانات یا دیگر مواد فاسدشدنی تحریر شده بودند؛ با وجود این، فرآیند تألیف دستورهای کتبی را می توان از انجامه هایی که در انتهای متون دیده می شوند، استنباط کرد. در این متون نام مقام های دیوانی مسئول پیش نویس، انتقال و ترجمه دستور آرامی به عیلامی ذکر شده است.

110 قطعه از این الواح تا 30 مهر 1398 در موزه ملی ایران در معرض دید علاقه مندان به فرهنگ و هنر تمدن ایرانی قرار گرفته است.

منبع: میراث آریا
انتشار: بروزرسانی: 6 آذر 1398 شناسه مطلب: 482

به "دستورهایی با عمر 2500 سال" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "دستورهایی با عمر 2500 سال"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید